روا شمارد هر چند كه قوانين دينى ، خليفه را در اين كار يارى ندهد زيرا كار غنائم به گونه اى دلخواه در دست وى نبود بلكه خمس آن به خدا و رسول و خويشان آن حضرت تعلق داشت و البته اين مرد هم براى سپاسگزارى از بذل و بخششهاى خليفه به وى بود كه - پس از كشته شدن برادرش خليفه - از بيعت با امير مؤمنان سرباز زد و خدا مىداند كه بازگشتگاه و جايگاه ايشان كجاست . اين بود برنامه و قانون عالى عثمان . كه هنگام سخنرانى بر منبر نيز آن را بر زبان آورده و گويد : اين مال خداست به هر كه خواهم مىدهم و هر كس را خواهم از آن محروم مىدارم تا خدا بر هر كه مخالف باشد خشم گيرد . و گوش هم به سخن عمار نمىدهد كه آن روز مىگويد : خدا را گواه مىگيرم كه من نخستين مخالف با اين روش هستم . و از ميان دو لب اوست كه شنيده مىشود مىگويد : هر چند كه گروهى خوش نداشته باشند ما نيازمندىهاى خود را از اين غنائم و خراجها تامين مىكنيم و اعتنائى هم به سخن امير مؤمنان ندارد كه در همان جا مىگويد : در آن هنگام به جلوگيرى از كارت بر مىخيزند و ميان تو و خواسته ات جدائى مىاندازند . ( 1 ) آرى اين عثمان است و اين منطقش با اين كه به روايت بخارى در صحيح خود 5 / 15 - شارع مقدس مىگويد : من تنها بخش كننده و خزانه دار هستم و خداست كه مىبخشد و مىگويد : من نه مىبخشم و نه كسى را محروم مىدارم من بخش كننده ى اموال هستم براى همان مصارفى كه دستور دارم . و به عبارتى : به خدا من نه چيزى به شما مىدهم و نه شما را از آن محروم مىدارم من تنها يك خزانه دار هستم كه ( اموال را ) در آن جا كه دستور دارم مىنهم ( 2 ) و پيامبر ( ص ) است كه امت خود را از تصرف ناحق در مال خدا پرهيز مىدهد و مىگويد : راستى كه مردانى در مال خدا به ناحق فرو مىروند و روز قيامت بهره ى ايشان آتش است ( 3 ) . آن است مرزهائى كه خدا نهاده به آن نزديك نشويد و آن كسان كه از مرزهاى خدا پا فرا نهند آناناند ستمگران .

--> ( 1 ) اين دو حديث مفصلا در جلد نهم آمده . ( 2 ) صحيح بخارى 5 / 17 ، سنن بو داود 2 / 25 ، طرح التثريب 7 / 160 . ( 3 ) صحيح بخارى 5 / 17 .